Logo Poetawebs Poetawebs
Sorapiainana | Tapatapakahitra | Fandalinana | Sehatra | Lahatsoratra
TEBOKA TELO
Tsikimilamina Rakotomavo — 14/06/2026
PoetawebsAnjakan'ny fihetseham-po faratampony ny fahafatesana, lohahevitra mahasarika poeta maro, noho ny alahelo tsy manam-paharoa setrain'ireo mana-manjo sy ny fijaliana mihoa-pampana mianjady eo am-pialana aina. Iray amin'izany ity tononkalo Teboka telo ity, nosoratan'ny poeta Toetra Ràja mpivoy ity trangam-piainana ity. Tsikaritra ao amin'ny tononkalo ny fizarana roa miavaka amin'ny alalan'ny teboka telo (...) manelanelana andiana andininy vitsivitsy avy. Maneho ny lanjan'ny teboka telo mialoha ny fahafatesana ny voalohany. Ny tranga aorian'ny fahafatesana kosa no avohitry ny fizarana faharoa. Araka izany lamina izany koa no hivoizana ity fandalinana ity.
_______
TEBOKA TELO

Alohan'ny hahafatesako,
alohan'ny handrenesako
ny ngidin'ny baraingo,
tsoraka amam-paingo,

dia hampamelovelo
ny teboka ankitelo...
ho fisavana lalana
ny farany miandalana.

Ny tsipi-panohizan'
ny voka-pikirizana
no mariky ny vita,
miampy ireo tsy hita.

(...)

Aorian'ny hahafatesako,
na tapitra ny resako :
ny teboka ankitelo
hanony ny alahelo,

fa takatrao ny soratro
taratra amin'ny holatro,
tsy ho very maina
fa teny mbola miaina!

Toetra Ràja
13 mey 2026

***

Teboka telo mialoha ny fahafatesana

Fialan'ny aina ny fahafatesana. Fotoana mialoha izany anefa no iantombohan'ity fizarana voalohany ity izay miendrika faminaniana ny zavatra hiseho eo an-katoky ny ora farany. Karazana fitantanana am-pitoniana mankany amin'ny fahafatesana no hevitry ny teboka telo voalohany eto, ilay hampamelovelo:

dia hampamelovelo
ny teboka ankitelo...
ho fisavana lalana
ny farany miandalana.

Fiandalanana mankany amin'ny fahafatesana no ambara eto mba tsy hahery setra sy hanampoka fa hanaraka dingana. Ao anatin'izany fotoana izany no azo itanisana ireo miabo nanamarika ny fiainana fahavelona. Ny tsipi-panohizana no mampifandray azy ireo amin'ny miabo hafa izay tsy niharihary ny fisiany na dia tokony ho fantatra aza:

Ny tsipi-panohizan'
ny voka-pikirizana
no mariky ny vita,
miampy ireo tsy hita.

Entina hilazana izany fa nahavita ny adidiny teo amin'ny fiarahamonina ilay handao ka ilaina mihitsy ny manambara izany zava-bitany izany, tsy ho azy tompony irery ihany fa ho an'izay afaka mihaino sy mandray izany koa.

Aorian'izany dingana izany kosa no azo iheverana ny firosoana amin'ny tena farany: ny fialana aina araka ny efa tsikaritra teny am-piandohan'ny tononkalo.

Alohan'ny hahafatesako,
alohan'ny handrenesako
ny ngidin'ny baraingo,
tsoraka amam-paingo,

Raha mbola manana fahafahana mihaino sy mahatsapa mantsy ilay eo ambavahaona dia handre "ny ngidin'ny baraingo" sy ny "tsoraka amam-paingo", izany hoe ireo nahoanan'ny velona mpanatrika. Fanaon'ny havana akaiky mantsy ny manontany hoe nahoana loatra re "izy" no lasana, na nantsoin'ny Tompo... kanefa ange ka mbola tokony ho izao na izao...? Alahelo tsy omby tratra no marihin'ny tsoraka eto, izay mifanelanelana amin'ny faingo fitanisana tranga isan-karazany mahakasika an'izao fialana aina izao. Inona kosa àry no zavatra miseho aorian'ny fahafatesana?

Teboka telo aorian'ny fahafatesana

Ny fahataperan'ny resaka aloha no asongadin'ny mpanoratra voalohany eto noho ny fitsaharan'ny asan'ny atidoha ka tsy mahabaiko intsony ny lela efa tsy am-perinasa intsony rahateo. Karazana fiangaviana ireo akaikiny mba tsy hitarazoka amin'ny alahelo no tsikaritra eto:

Aorian'ny hahafatesako,
na tapitra ny resako :
ny teboka ankitelo
hanony ny alahelo,

Fomba fampitoniana ny alahelon'ny mana-manjo ny famangiana sy fampaherezana samihafa. Teny aloaky ny vava izy ireny ary mandona fo. Ny andinin-tenin'ny poeta kosa dia mitoetra sy azo saintsainina mangina sy amin'ny fotoana samihafa satria novolavolaina fatratra hanolatra ka tsy ho azo kosehina:

fa takatrao ny soratro
taratra amin'ny holatro,

Raha tsy tafitan'ny poeta nandritra ny fotoana nahavelomany ny hafatra dia iriny hitohy ny fahafahan'ny mpamaky hanakatra izany ao aoriana. Io ilay teboka telo midika fitohizana, ahatsapana fiampitana sy fampitana ny "filamatra" ho an'ny velona mbola afaka manohy ny zotram-piainana. Mety ho anisany ny tolom-piainana. Manambara fitohizan'ny tsy mbola vita ny teboka telo ary marika ilazana ny tsy mbola nifarana. Ny vatana tokoa mantsy no maty fa ny teny mbola velona sy miaina hatrany :

tsy ho very maina
fa teny mbola miaina!

Raha nitsahatra tsy nikoriana intsony ny ranomainty, tapitra ny resaka, ny fivoasana an'izay efa voasoratra kosa anefa dia tsy tokony hanam-piafarana fa holovain'ny taranaka mifandimby satria kolontsaina natao hamolavola ny fiarahamonina mitohy ny literatiora.

***

Fehiny, ivo sy hozatry ny fanehoan-kevitra ny teboka telo ato amin'ity tononkalo ity satria manambara fiampitana miandalana mankany amin'ny fahafatesana, fanomezan-danja ny miabo niainana, firosoan'ny velona amin'ny ho avy, fameloma-maso ny asasoratra aorian'ny fahafatesana... Manan-danja amin'ny fampitan-kevitra koa ireo mari-piatoana hafa voatanisa toy ny baraingo, tsoraka, faingo, tsipi-panohizana. Mora raisina sy misosa antsaina ireo fehezanteny fa tsy araka ny maha mivadi-drafitra azy. Mifanjohy ny rimany, mainka manamafy ny fahatsoran'ny fiampitana mankany amin'ny ora farany izany: ny fahafatesana.

Tsikimilamina Rakotomavo