Poetawebs
Sorapiainana | Tapatapakahitra | Fandalinana | Sehatra | Lahatsoratra

Poetawebs

FAHAMARINANA
Toetra Ràja — 03/10/2026
Efa mila hampiteny ny moana ny fanitsakitsahan'ny fiarahamonina ny fahamarinana izay ekena fa fototra mampihisatra ny fandrosoana. Ahitana taratra izany indrindra ny tononkalon'i STEHAR mitondra ny lohateny IANAO IRERY IHANY izay nivoaka tao amin'ny Gazety Orimbato tamin'ny novambra 1970. Efa 56 taona lasa izany saingy toy ny vao nosoratana ho an'ny mponin'ny anio. Ahatarafana lohahevitra samihafa ny tononkalo saingy telo no hasongadina ka hatomboka amin'ny fanajana ny lesona napetrak'ireo efa lasana. Manaraka izany ny fototra voalaza ho mangeja ny fahamarinana. Farany ny fifikirana amin'Andriamanitra manoloana izany.

***

Lesona napetrak'ireo efa lasana    

Manaitra ny mpamaky avy hatrany ny mpanoratra dieny am-piandohan'ny tononkalo:
 
Angamba hamangy fasana aho!
Angamba hifamahofaho

 
Fahamarinana no fotokevitra ijoroan'ny tononkalo; fasana no itarihana ny resaka. Angambainy eto ny filaza ny fitadiavam-bahaolana any am-pasana. Ahatarafana fiahotra izany satria tsy manan-tsofina ny fasana, ny ao anatiny tsy hamaly. Mampipololotra ny aingampanahin'ity poeta ity anefa izany mba hahafahany mandinika ny halalin'ny fahamarinana nolalain'ny efa lasana.

Nefa aho tsy hitomany,
Fa fandinihana ihany
Ny soa navelan’ireo
No hosainintsainiko eo!


Mbola angambainy koa ny mety ho fiatrehany fifamahofahoana satria ny razany anie ka tsy nitovy fomba fiaina amin'ny ankehitriny tamin'ny fahavelony. Ny tain'omby mivadika aza tsy nisy nanombinana tamin'izany noho ny fandalana ny marina. Amin'izao fotoana izao kosa, lasibatry ny mpandalo ny vatan-dabiera miraraka noho ny fivadihan'ny kamiao mpitatitra izany. Izany dona ifanoheran'ny vanimpotoana roa mielanelana izany no isarihan'i STEHAR sahady ny mpamaky fa mizotra amin'ny tsy araka ny tokony ho izy ny fiainana ka ilana fakana lesona avy amin'ny fahendrena navelan'ny razana.
 
Tsikaritra amin'ny eritreritr'ity poeta ity fa fakana lesona no hatao amin'ny alalan'ny fandinihana fa tsy amin'ny alalan'ny talaho sy vavaka amin'ny maty:

Tsy hivavaka aminy aho,
Ary koa tsy hitalaho!
Tsy hangata-pitahiana
Na hitady fanampiana.

 
Eny, "fandinihana ihany" ilay fahamarinana no kendren'ny mpanoratra. Tafiditra ao amin'ny soatoavin'ny Malagasy izany saingy nozimbazimbaina ka tsara hofotopotorina.

Fototra mangeja ny fahamarinana

Voalaza fa olona "miaina eto Madagasikara" no fototr'izany. Anisan'ny voatanisan'ny mpanoratra "Ireo mba lasalasa ambony", "Mpileladela-paladia", "Malagasy manan-tsaina", "Andevozin’ny harena", "Olona tsy sahy mijoro amin’ny halatra miseho"...
 
Toe-tsaina lomorina sy bobongolo kosa no fitaovana raiki-tampisaka lalain'izy ireo toy ny fitiavan-tena, fitiavan-karena, famadihana ny firenena... Tamana izay tafaroboka eo anivon'io faribolan-dratsy io ary mahasarika ny hafa hiara-mianoka ny ao. Mitsimoka avy amin'ny fitiavan-tena ny tsy fahamarinana ka mampivoatra izay mpandala azy ho andevon'ny harena. Mitaky toerana ambony anefa izany izay azo ianihany amin'ny alalan'ny fileladelaham-paladia. Izay tafakatra dia hahazo hery sy fahafahana mampiabo ny akaikiny.

Mihamibontsina ilay faribolan-dratsy ka mampihiboka ny fiarahamonina ho sempotra. Izany indrindra no tian'ny mpanoratra holazaina amin'ny hoe:

Mikiky izato Nosy mamiko,
Mitady handrakotra ny taniko!


Voasokajy ho naman'izy ireo koa aza ireo mangina sy manaiky lembenana:
 
Olona tsy sahy mijoro
Amin’ny halatra miseho;
Sao, hono, ho torotoro
Raha manohitrohitra eo.

 
Lalim-paka ny fahavoazana, sempotra ny fiarahamonina ka tsy ho voatr'olombelona ny vahaolana fa avy amin'Andriamanitra, dia ilay "Ianao irery ihany" araka ny lohatenin'ny tononkalo.

Fifikirana amin'Andriamanitra

Mahavariana ny fomba nivoizan'ity poeta ity ny herin'Andriamanitra eo amin'ny fiainana. Ankoatra ny tamberin'andalana "Ianao irery ihany" dia voafantina ny teny nentina nanizingizina izany heriny izany toy ny "irery", "ihany", "Hany". Nohajaina hatrany koa ny sora-baventy fanaon'ny Kristianina amin'ny mpisolo anarana toy ny "Ianao" sy ny "Hany".

Satria... Ianao irery ihany
No Andriamanitra eto an-tany.
Eny! Ianao, Ianao irery
No Hany afaka mijery
Sy mamongotra ny fery


Ny hevitr'izany dia ao "Aminy irery ihany" ny fanalahidin'ny vahaolana ka ilaina ny manatona azy amin'ny alalan'ny vavaka. Miendrika tonom-bavaka mihitsy ny andininy farany amin'ny tononkalo:

Fantatrao ny faniriako,
Ny hany zavatra mba tiako :
Tompo ô! velomy indray
Hanjaka ao anatinay
Ny Fahamarinana nananan’
Ireo razana efa lasana!


Tsy misy miafina amin'Andriamanitra ny hetahetam-pon'i STEHAR raha tsy mbola miloa-bava akory izy: "Fantatrao ny faniriako". Ilaina anefa, araka izany, ny manonona amin'ny molotra misokatra ny tonom-bavaka.

Tsy mifono hataka mahazatra ny tonony eto. Tsy fitalahoana mba hampanan-karena ny mahantra, na hampiakatra ny harin-karenan'ny firenena, na hampiroborobo ny fotodrafitrasa, na hampiverina ny harem-pirenena norobaina... fa ny hanjakan'ny fahamarinana ao anatin'ny tsirairay izay maty ka tokony hovelomina indray. Izany no mahamaika an'ity poeta ity.

***

Ho an'i STEHAR manokana, anton'ny mampihisatra ny fandrosoana ny fanimbazimbana ny fahamarinana. Tafiditra ao amin'ny soatoavin'ny Malagasy anefa izany satria nolalain'ireo efa lasana saingy nihatahan'ny ankehitriny. Ilaina mihitsy, araka izany, ny mamotopototra ny fomba fiainan'ireo taloha, ary indrindra ny manankina ny fiverenan'ny fahamarinana amin'Andriamanitra. Azon'ny sehatra rehetra dradradradraina izany fahamarinana izany ary antenaina ho ivon'ny lahadinika ao amin'ny fikaonandoham-pirenena. Raha efa izany dia hovoizina amin'ny kabary, toriteny, hira sy antsa tononkalo... Izany no laharam-pahamehana amin'ny fandaharam-pianarana, fiangonana, fitsarana, sampandraharaham-panjakana sy ny fiarahamonina manontolo... Izay mitondra mankany amin'ny fanovan-drafitra mahomby. Rehefa mirona mankany ny rehetra vao azo heverina ny fianohana ny tena fandrosoana.
___________________
IANAO IRERY IHANY

Angamba hamangy fasana aho!
Angamba hifamahofaho
Hiverina ao an-tsaiko indray,
Am’izay fotoana izay,
Ny fahamarinana nananan’
Ireo havana efa lasana!
 
Nefa aho tsy hitomany,
Fa fandinihana ihany
Ny soa navelan’ireo
No hosainintsainiko eo!
Tsy hivavaka aminy aho,
Ary koa tsy hitalaho!
Tsy hangata-pitahiana
Na hitady fanampiana.
Satria... Ianao irery ihany
No Andriamanitra eto an-tany.
Eny! Ianao, Ianao irery
No Hany afaka mijery
Sy mamongotra ny fery
Mikiky izato Nosy mamiko,
Mitady handrakotra ny taniko!
Ireo mba lasalasa ambony,
Mpileladela-paladia,
Tsy te-hijery ireny intsony
Ireto masoko satria
Malagasy manan-tsaina,
Malagasy izay miaina
Eto Madagasikara
No indreo mikarakara
Ny tombon-tsoa ho an’ny tena,
Andevozin’ny harena
Ka mamadi-pirenena.
Olona tsy sahy mijoro
Amin’ny halatra miseho;
Sao, hono, ho torotoro
Raha manohitrohitra eo.
 
Fantatrao ny faniriako,
Ny hany zavatra mba tiako :
Tompo ô! velomy indray
Hanjaka ao anatinay
Ny Fahamarinana nananan’
Ireo razana efa lasana!

STEHAR
Gazety Orimbato Novambra 1970

___________________
poetawebs@gmail.com